Η Κάρπαθος

Γεωγραφική περιγραφή

Η Κάρπαθος, μετά τη Ρόδο, είναι το δεύτερο σε έκταση νησί της Δωδεκανήσου και βρίσκεται ανάμεσα στη Κρήτη και τη Ρόδο. Η έκταση του νησιού είναι 301 τ.χλμ. με πληθυσμό 6500 κάτοικοι. Σήμερα, το νησί είναι ένας Δήμος με πρωτεύουσα τη πόλη της Καρπάθου (Πηγάδια) με πληθυσμό 2500 κάτοικοι περίπου. Στη πρωτεύουσα υπάρχουν πολλά σύγχρονα ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφετέρειες, κέντρα διασκέδασης και οι αρχές του νησιού. Υπάρχουν επίσης ένα μικρό Αρχαιολογικό Μουσείο και η γραφική παραλία του Βρόντυ μήκους 4 χλμ. όπου οι ξένοι επισκέπτες απολαμβάνουν τη θάλασσα και τον ήλιο. 

Τα 12 χωριά της Καρπάθου διατηρούν το παραδοσιακό χρώμα (αρχιτεκτονική, παράδοση), και προκαλούν το ενδιαφέρον και τον θαυμασμό των επισκεπτών. Από τα χωριά η Όλυμπος έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακό χωριό και πλήθος επισκεπτών την επισκέπτεται για να γνωρίσει τη μοναδικότητα που έχει στη παράδοση και την επιβλητική της εμφάνιση σκαρφαλωμένη σε απόκρημνες πλαγιές με θέα το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου.

Εκτός από τα χωριά, στη Κάρπαθο υπάρχουν αρκετά τουριστικά θέρετρα που τα επισκέπτονται πλήθος επισκεπτών, όπως η Αμμοωπή, η Κυρά Παναγιά, η Αχάτα, ο Λευκός, το Φοινίκι, τα Άπελλα και πλήθος άλλων παραλιών που είναι προσβάσιμες είτε με αυτοκίνητα, είτε με τουριστικά πλοιάροια.

Κλίμα - Μορφολογία

Το κλίμα του νησιού είναι υποτροπικό, ήπιο και ξηρό, με εκπληκτική ηλιοφάνεια που διαρκεί σχεδόν όλο το χρόνο. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού έχουμε βορειοδυτικούς ανέμους τα γνωστά «μελτέμια» που διατηρούν δροσερές τις μέρες του καλοκαιριού.

Η χρωματική μαγεία του φυσικού τοπίου της Καρπάθου είναι μοναδική. Οι εναλλαγές και οι αντιθέσεις είναι πολύ συχνές και απρόσμενες που δεν αφήνουν περιθώρια για μονοτονία και πλήξη. Ψηλά βουνά και κακοτράχαλα, βουνοπλαγιές με απόκρημνες χαράδρες, δαιδαλώδεις χείμαρρους, βαθιές σπηλιές, κοιλάδες καταπράσινες και πηγές με κρυστάλλινα νερά συνιστούν το φυσικό τοπίο της Καρπάθου.

Οι πευκόφυτες πλαγιές κατεβαίνουν ως τη θάλασσα εκεί που το ασπρογάλαζο κύμα φυλάει τις χρυσές αμμουδιές του νησιού. Οι τελευταίες είναι ότι καλύτερο έχει να προσφέρει η Κάρπαθος: υπήνεμες, καθαρές, οι πιο πολλές παρθένες.

Ποικιλία, αντίθεση και αρμονία γραμμών, όγκων και χρωμάτων συνθέτουν την απαράμιλλη γοητεία της Καρπάθου που την αναδεικνύουν σαν ένα από τα πιο όμορφα νησιά της Ελλάδας.

Συνοπτική Ιστορική εξέλιξη

Ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στη Κάρπαθο έχουμε από το 4000 – 3000 π.Χ. Μετά το 2000 π.Χ υπάρχουν ευρήματα που δείχνουν την έντονη παρουσία Μινωϊτών από τη γειτονική Κρήτη στη Κάρπαθο. Από το 1400 π.Χ έχουμε τη παρουσία των Μυκηναίων. Από το 1100 π.Χ αρχίζουν να κυριαρχούν πληθυσμιακά σταδιακά οι Δωριείς. 

Τη περίοδο αυτή αναπτύσσονται οι γνωστές 4 πόλεις της Καρπάθου, η Αρκεσία στη θέση του σημερινού χωριού Αρκάσα, η Βρυκούς στη θέση της σημερινής Βρυκούντας στη ΒΔ Κάρπαθο, η Νίσυρος που ίσως βρισκόταν στα σημερινά παλάτια του νησιού Σαρία, και η πόλη Κάρπαθος, πρωτεύουσα του νησιού, που βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή του χωριού Απέρι.

Το 478 π.Χ η Κάρπαθος γίνεται μέλος της Αθηναϊκής συμμαχίας. Από το 31 π.Χ μέχρι το 400 μ.Χ έχουμε τη παρουσία των Ρωμαίων στη Κάρπαθο. Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι στη Κάρπαθο υπήρχε ο τρίτος σε μέγεθος ναύσταθμος των Ρωμαίων στη Μεσόγειο και είχε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία γι’ αυτούς. Πιθανολογείται ότι ο ναύσταθμος αυτός βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή του Λευκού βόρεια του Σώκαστρου.

Μετά το 700 μ.Χ έχουμε τη παρουσία των Βυζαντινών και γύρο στο 800 – 1100 μ.Χ τη παρουσία των πειρατών. Στη συνέχεια έχουμε τους Ιππότες και τους Βενετσιάνους στο νησί. 

Το 1538 μ.Χ τη Κάρπαθο κατέλαβαν οι Τούρκοι, στη συνέχεια το 1912 οι Ιταλοί και το 1941 οι Γερμανοί.

Τον Οκτώβριο του 1944 οι Ιταλικές Αρχές παραδίδουν την εξουσία σε Καρπαθιακή Επαναστατική Επιτροπή. Τον ίδιο μήνα έχουμε τη παρουσία των Βρετανών στο νησί και το Μάρτιο του 1948 την ενσωμάτωση μαζί με τα άλλα Δωδεκάνησα με την Ελλάδα.

Λαϊκός Πολιτισμός και Παράδοση

Σήμερα, πολιτιστικά στοιχεία και τρόποι ζωής της Αρχαίας Ελληνικής και Βυζαντινής εποχής διατηρούνται ακόμα στη Κάρπαθο.

Η λαϊκή αρχιτεκτονική (ιδίως το Καρπάθικο Σπίτι), η μουσική με τα λαϊκά τοπικά όργανα, το τραγούδι, ο χορός, ο Καρπάθικος γάμος, τα τοπικά πανηγύρια κυρίως στα χωριά, διατηρούν ακέραιο τον από αιώνων χαρακτήρα τους.

Η γλώσσα εξακολουθεί να ηχεί Δωρικά, ιδίως στην ΄Ολυμπο. Σήμερα από τους Πολιτιστικούς Συλλόγους καταβάλλεται προσπάθεια να διατηρηθούν από τη νέα γενιά τα έθιμα και οι παραδόσεις του νησιού.